Na północ od Łodzi – Zgierz, woj. łódzkie.

Na północ od Łodzi, na obszarze 42,33 km² znajduje się dobrze wszystkim znany Zgierz. Założony został w roku 1161, a prawa miejskie uzyskał przed rokiem 1288 i jest jednym z najstarszych miast w naszym regionie.
U schyłku XVI wieku był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego.

Zapraszam do zanurzenia się w zgierską strukturę miasta. Klatki schodowe z charakterystycznymi rozetami, murale, szczypta historii.
Ten wpis to z całą pewnością niewykorzystany potencjał miasta. To tylko kilka wybranych adresów – tym samym zachęcam do samodzielnej eksploracji, a to co dziś prezentuję, niech będzie dla inspiracji.

Spacer po Zgierzu odbył się wraz z autorem Łodzi Nieoczywistej.

Kamienica Juliusza i Albertyny Hoffmanów
Dąbrowskiego 25

Neobarokowa, dwukondygnacyjna.

Wybudowana w roku 1896 dla właścicieli fabryki maszyn oraz odlewni żelaza.
W kamienicy mieściły się prywatne mieszkania małżeństwa, siedziba Towarzystwa Wzajemnego Kredytu, oraz mieszkania na wynajem.

Dąbrowskiego 31

Do swych wnętrz zapraszają zdobne drzwi ramowo-płycinowe. Nad nimi półokrągłe nadświetle.
Snycerka w dobrym stanie, mimo iż upływ czasu zostawił swój ślad.

Spójrzmy jednak pod nogi. Tam u wejścia widnieje data. Jest to rok zakończenia budowy owej kamienicy.
Zaś po drugiej stronie drzwi, ujrzymy powitanie "salve".

Posadzka na klatce schodowej z lastrico. Tam powita nas bardzo ładny żeliwny słupek, dalej wijący się tralkową balustradą z wyjątkowym motywem rozet i wolut.

Dąbrowskiego 33

Kamienica, choć szara, wybija się z nudy swoim wydatnym wykuszem.

Snycerka drzwiowa w całkiem dobrym stanie, ramowo-płycinowa z półkolistym nadświetlem, urocza listwa stylizowana na kolumnę oraz trójkątny naczółek.

Wewnątrz posadzka z lastrico. Odlane z żelaza, tralkowe balustrady z motywem rozet i wolut, robią dobrą robotę. Prawdopodobne jest, że to oryginalny element.

Dekoracja sztukatorska sufitu, zachowana fragmentarycznie.

Zaintrygował mnie stary napis w podwórzu. Można zauważyć, że to fragment ze słowem „PLAST”, który najwyraźniej przed myślnikiem miał jeszcze jakieś litery.

Jedyny ślad jaki znalazłam, to nazwa Adi-Plast, wyglądałoby wówczas na to, że firma do dziś istnieje w innym miejscu, również przy Dąbrowskiego. Oczywiście to tylko moje domniemanie.

Długa 18

Dom pochodzący z pierwszej połowy XIX wieku, zbudowany w stylu klasycystycznym. Niektóre źródła podają, że dawniej znajdowały się pod tym adresem 4 tkalnie.

Wnętrze inspirujące do fotografii. Korytarz z drewnianym parkietem, schody z całkiem misterną balustradą, łagodnie zakręcają na spocznikach, co dodaje klatce urody.

Mural przy Starym Młynie
Długa 43

Mural przedstawia centrum Zgierza za dawnych lat. Jest to kadr z pocztówki z około 1910 roku.

Mural stworzyła firma Wakeuptime, jego powierzchnia wynosi około 62 mkw.

Najstarsze ulice w starej części Zgierza

Ulice te, mają w większości ptasie nazwy. Przywykliśmy, że na ogół ulice noszą nazwiska różnych osób. Bywa, że po latach dany bohater przestaje już być bohaterem i zmienia się nazwę ulicy.
W ptasich przypadkach nie ma potrzeby ingerowania w to, bo komóż przeszkadza np. ul Wróbla?

Ulica Gołębia jest na najstarszych planach Zgierza z początków XIX wieku. Jej przebieg jest prawie bez zmiany.
Gołębia stała się Daszyńskiego w roku 1936 po jego śmierci (polski polityk socjalistyczny, premier rządu lubelskiego, publicysta, współzałożyciel PPS). W "Dziejach Zgierza do 1988 r." przeczytamy, że Daszyńskiego była już w roku 1932, ale trafiłam na wiele artykułów wyjaśniających nieporozumienie.

Co ciekawsze, do końca zaborów nie nazywano ulic nazwiskami. Istniała za to ulica od imienia.
Nazwiska na większą skalę zrodziły się blisko daty odzyskania Niepodległości.

Szeroka 8

Gołębia 15

Drewniany dom jako jeden z nielicznych w tym miejscu, ustawiony szczytem do ulicy.

Adresowa „latarenka”, raczej już rzadka. Ciekawe rozwiązanie na to, aby numer był widoczny z obu kierunków patrzenia.
Zazwyczaj taki napis powstawał od wewnątrz w lustrzanym odbiciu. Tu jednak uczyniono inaczej, przez co jest coraz słabiej widoczny.
Widoczny kabel słusznie sugeruje, że adres jest podświetlany.

Piotrka Skargi 11

Dom tkacki.

Na zdjęciu widoczne oba domy.

Gołębia 15

Skargi 11

Gołębia 21

Te drzwi są jednymi z najciekawszych w mieście. Ramowo-płycinowe z dekoracją, również dekorowana listwa przymykowa na wzór kapitel.

Wzory geometryczne i żołędzie. Oryginalna klamka.

Listwa czy inaczej gzyms międzykondygnacyjny, jest wycięty w regularne zęby z okrągłymi ażurami.

fotopolska.eu | lata 1987-1988

Cmentarz Rzymskokatolicki św. Józefa i Wawrzyńca
Piotra Skargi, Zgierz | 5 ha

Założony w roku 1820 na ziemi podarowanej przez mieszczan. Wówczas był oddalony od miasta, a ogrodzony był płotem z drewna.

Modrzewiowy kościółek znajdował się w innym niż obecny budynek, miejscu.
Wybudowano go w roku 1644 r. z prywatnej fundacji zgierzanina

W roku 1821 Cmentarz został założony na nowo. Błotniste miejsce, które zajmował i które w opisach określane jest aż "nieprzyzwoitym", to dzisiejsza Biblioteka Publiczna przy ul. Łódzkiej.

Historia przeniesienia cmentarza parafialnego jest dobrze udokumentowana, potwierdza to wiele źródeł historycznych.

W roku 1863 roku cmentarz ogrodzono murem z neobarokową bramą z kutego żelaza.

"W starych dokumentach kilkakrotnie była wspominana kaplica Wilkanowskich, rodziny ostatniego, przed rozbiorami, starosty zgierskiego

Później obiekt ten przez wiele lat był kostnicą. Jeszcze w 1863 r. za ówczesnym murem cmentarza (w rejonie dzisiejszego krzyża) wykonywano wyroki śmierci na powstańcach."

– miasto.zgierz.pl

W roku 1987 kaplica przedpogrzebowa została podpalona i spłonęła doszczętnie.

Dziś mamy tu murowany kościół.

W XIX w. zaczęło brakować miejsc grzebalnych. W roku 1899 powiększono obszar cmentarza do takich, jakim go dziś widzimy.

W roku 1900 parafianie ufundowali żelazną figurę Michała Anioła z trąbą, który możemy oglądać na bramie wejściowej.

"za (kościołem) w alei mieszczą się groby legionistów Józefa Piłsudskiego, z prochami przywiezionymi w 1999 r. przez harcerzy z Kostiuchnówki na Wołyniu; żołnierzy niemieckich z 1914 roku; żołnierzy polskich poległych w 1920 roku. Na cmentarzu znajdziemy również pomniki m.in. J.S.Cezaka – założyciela i wieloletniego dyrektora Państwowej Szkoły Kupieckiej, A. Pawińskiego – słynnego polskiego historyka oraz Jana Pietrusińskiego. W następnej alei, z prawej, tj. wzdłuż muru cmentarnego, znajduje się pomnik Ofiar z 1939 roku – 83 żołnierzy i 72 cywilów, a dalej oryginalny grób Rodziny Wieczorków. Można również znaleźć wiele innych ciekawych mogił, zarówno ze względów historycznych, jak i artystycznych."

– cmentarium.pl

Cmentarz żołnierzy radzieckich
tuż obok, przylega do Starego Cmentarza (Parzęczewska)

2549 m2 i 191 mogił. 335 żołnierzy zidentyfikowanych i ok. 950 bezimiennych. Są tu także zmarli w niemieckiej niewoli.

W walkach o wyzwolenie województwa łódzkiego zginęło 1285 żołnierzy radzieckich (nie tylko Rosjan).
Grzebano ich tam gdzie zmarli / w szpitalach, w lazaretach: Kutna, Łęczycy, Łowicza i Zgierza.

W latach 1945-46 przeprowadzono ekshumację i przewieziono ciała, by pogrzebać na tym właśnie cmentarzu. Jest wysoce prawdopodobne, że wcześniej,(ok. lat 80-tych XIX w.) znajdował się tu cmentarz prawosławny.

Napis u bramy wejściowej.