Pokuszę się o stwierdzenie, iż fasada kamienicy jest osobną kompozycją dzieła architekta – swoistym dziełem sztuki, zatrzymującym na sobie wzrok przechodnia.
Mowa o tych dekorowanych, których analiza często jest jak interpretacja dzieła sztuki uznanego artysty; fasady, których estetyka sprawia przyjemność.
W Łodzi głównie kształt kamienicy narzuca kształt działki. Najczęściej mamy wąskie i długie, zajmują też narożniki.
Stąd mamy kamienice w pierzei i kamienice narożne. I tymi ostatnimi się zajmiemy, rozpatrując temat na najlepszych przykładach.
Zapraszam na krótki cykl o fasadach łódzkich kamienic | na podstawie "Typologia kamienicy" Michał Domińczak i Artur Zaguła – polecam tę książkę.
wprowadzenie:
Tworzenie architektury fasady ma swój klucz
To wyższe kondygnacje zawsze bardziej przykuwają wzrok. Są bardziej zdobione, pokazują piano nobile czyli najważniejsze miejsca w tej kamienicy. (hierarchizacja, o tym będzie jeszcze mówione w kolejnych częściach)
- Parter zazwyczaj boniowany lub rustykowany, to podstawa, charakter stabilności.
- Najwyższa część to często mezzanino i poddasze mieszkalne, miejsce zamieszkałe przez uboższe rodziny.
- Można powiedzieć na podstawie tego, że w fasadzie wyłania się hierarchia.
 |
| Piotrkowska 52 |
Piotrkowska 52
O kamienicach narożnikowych mówi się, że mają trójwymiarową kompozycję. Większość projektów narożnikowych ma charakter regularny i symetryczny. Obie fasady często jednak będą różnić się od siebie chociażby szerokościami.
W tym przykładzie fasada od strony Piotrkowskiej jest krótsza. Narożnik stanowi centrum, a część, która patrzy na bardziej reprezentacyjną ulicę, jest bogatsza.
Narożniki – czyli centrum kamienicy – są w różnych typach. Jedne się wyróżniają, inne oddają urodę bocznym częściom.
 |
| Piotrkowska 52 |
Niniejsza ze zdjęcia ma narożnik zaokrąglony, a poniższa (Piotrkowska 70), narożnik prosty ← taki rodzaj narożnika nie jest dominujący w kompozycji. I to jest najrzadziej stosowany narożnik, zdecydowanie więcej jest ze ściętym lub zaokrąglonym.
Czasem narożnik podkreśla się boniowaniem jak np. u tych przy 1 Maja, 1 Maja 8, Kilińskiego 33.
Niekiedy w ściętych narożnikach pojawiają się balkony, ryzality, wykusze, a nawet wieże.
Narutowicza 94, Piotrkowska 27, P 47, P 52, P 70, Sienkiewicza 21.
Z tej listy kamienice bardziej wystrojone to: P 47, P 52, Sienkiewicza 21.
 |
| Piotrkowska 70 |
 |
| 1 Maja 1 |
 |
| 1 Maja 8 |
 |
| Kilińskiego 33 |
 |
| Piotrkowska 27 |
Pozostałe wymienione w tekście numery, będą pokazane i omawiane w kolejnych częściach.
One nie posiadały wielkomiejskiego charakteru, ale są wyjątki i nim właśnie jest Piotrkowska 52, kamienica Szai Eiznera.
Zbudowana w latach 1912-13.
 |
| Piotrkowska 52 – fronton z ludzką głową. |
Mansardowy dach, 5 pięter, parter i pierwsze piętro dla lokali użytkowych. Kamienica jest niebagatelnym przykładem.
Klasyczny, subtelnie zaokrąglony narożnik. Warto zwrócić uwagę na jego parter. Widnieje tam mały fronton z ludzką głową.
Detal wskazujący na bogactwo: tarcze heraldyczne, antyczne wazy z owocami, festony, zwisy, konsole, ludzkie głowy.
Eklektyczne kanelowane pilastry a'la kolumny jońskie, doryckie mutule.
kanelowanie – wklęsłe, pionowe wyżłobienia na kolumnach
mutule (jeden mutulus) – prostokątna płytka mocowana do spodniej części gzymsu, najczęściej spotykane w starożytnej architekturze, ale też nierzadki motyw w modernizmie. Przypomina mi płaski klocek lego.
 |
| Przykład mutuli z Kościuszki 12 |
 |
| Kościuszki 12 – mutule, przykład modernizmu więcej o tym budynku ➛ "niezwykły modernizm" |
Kolejny wyjątek tej kamienicy – bardziej reprezentacyjna jest od Narutowicza. Ta część jest dłuższa i wyróżnia ją dwukondygnacyjny wykusz z loggią.
 |
| Piotrkowska 70 – fasada od ulicy Traugutta. |
Dalej w temacie prostokątnych narożników – Piotrkowska 70.
Neobarokowa i bardzo kontrastowa w kolorze – klinkierowa cegła z jasnym tynkiem.
Bardziej wyniosły charakter ma część od strony ulicy reprezentacyjnej, czyli Piotrkowskiej: dwukondygnacyjny wykusz, balkony, attyka i trzy piękne szczyty.
Na drugim piętrze przepięknie dekorowane obramienia okienne (edykuły z kolistymi zwieńczeniami na wolutowych konsolach z tarczami herbowymi i motywami roślinnymi).
edykuły – kształt naśladujący formę świątyni, taki "domek".
Piotrkowska 70 ➛ zajrzyj do środka
 |
| Sienkiewicza 21 |
Sienkiewicza 21 bardzo przypadła mi do gustu, niestety zakrywa ją zielona materia zabezpieczająca.
Pochodząca z roku 1910, swoim narożnikiem mocno się wyróżnia.
Ma w swoim szczycie czworoboczną wieżę, wysuniętą nieco poza lico elewacji i w górę ponad dach.
W narożnikach wieży sterczą 4 pinakle, które kojarzą się z wiedeńską secesją.
 |
| Sienkiewicza 21 |
Kolejne części już wkrótce.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz